اوباما مانند کندی زیرک است اما شجاع نیست

پیتر بینارت

قرار بر این بود که باراک اوباما رئیس جمهوری ایالات متحده واشنگتن را با شعار تغییر دگرگون کند. با این همه استراتژی او در خاورمیانه و افغانستان نه از شجاعت کافی برخوردار بود و نه از خلاقیت. حتی در قیاس با سیاست دستگاه دیپلماسی آمریکا در زمان جورج بوش جمهوری خواه هم نمی توان به باراک اوباما نمره قبولی داد.

قریب به سه سال پیش بود که ما راهنمایی را برای باراک اوباما در حوزه سیاست خارجی مهیا کردیم و تاکید کردیم که سناتور باید به محض رسیدن به قدرت در این مسیر حرکت کند. اما آنچه این روزها و در یک سال گذشته در واشنگتن رخ داده و می دهد دقیقا برخلاف سفارش های ما به آقای رئیس جمهور است. در همان زمان هم ما تاکید کردیم که جایگزین کردن جورج بوش با یک سیاه چرده دموکرات نمی تواند مولود تغییر در دستگاه دیپلماسی ایالات متحده باشد. بسیاری از سیاست های دستگاه دیپلماسی آمریکا در زمان جورج بوش میان جمهوری خواهان و دموکرات ها مشترک بود . این مساله در حقیقت منجر به نوعی ورشکستگی در دستگاه دیپلماسی ایالات متحده شده است . اوباما در آن زمان استراتژی دیگری را پیشنهاد می داد. او در جامه مخالف حمله به عراق قرار بود پیشنهادی جدیدی را ارائه دهد که البته منجر به بدنانمی او شد. همگان او را رهبری ضعیف ، کم تجربه و حتی خام می دانند. او در حقیقت شکست دیگری را به لیست شکست های پیشینیان اضافه کرد.

سه سال از زمان نگارش آن دفترچه راهنما برای باراک اوباما گذشته و اکنون اوباما متهم به شکست خوردن در این مسیر است . شکست ها اندکی پس از انتخاب اوباما آغاز شد . ماجرا از همان ساعتی آغاز شد که اوباما خانم هیلاری کلینتون را به عنوان وزیر امور خارجه خود انتخاب کرد. افرادی که باراک برای پست های کلیدی در وزارت امور خارجه انتخاب کرد همگی باهوش،جدی و پرکار بودند اما تمامی آنها یک مولفه واجب را کم داشتند: تمایلی برای بر هم زدن معادلات پیشین و آنچه که از آن با عنوان عقل سلیم در دستگاه دیپلماسی نام برده می شود .

آنچه که گفته شد در حقیقت بیانگر غیبت بحث رابطه آمریکا با جهان در سخنرانی های باراک است . جورج بوش از سال 2002 میلادی تا 2005 در تمامی سخنرانی های خود از سیاست خارجی با آب و تابی قابل توجه سخن می گفت. در جبهه مخالف بخش اعظمی از سخنان اوباما به اندازه ای شور و حرارت داشتند که به ندرت کسی می توانست نقدی بر آنها وارد بداند . دولت جورج بوش به هیاتی از داکترین های کلیدی و چهره های جنجالی می ماند و دولت باراک اوباما به مجموعه ای از نخبگان سیاسی اما نجیب و البته بی مزه.

نمی توان گفت که دولت باراک اوباما هیچ گونه دستاوردی نداشته است . موفقیت او در جایگزینی جی هشت با جی بیست برای پایان دادن به بحران اقتصادی در خور توجه بود . رابطه واشنگتن با روسیه روزهای تعالی را پشت سر می گذارد . پاکستان بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است . سیاست واشنگتن دیگر بر پایه و اساس جداسازی اعضای جامعه جهانی از هم نیست. اما حقیقت همان است که موفقیت واقعی زمانی به دست می آید که شخصی توان مقابله با عقل سلیم جاافتاده در دستگاه دیپلماسی ایالات متحده را در خود بیابد .

به استراتژی اوباما در قبال اسرائیل و فلسطین نگاه کنید. از زمان به دست گرفتن قدرت ،او به سیاست باراک اوباما برای مخالفت با آشتی ملی در فلسطین ادامه می دهد . واشنگتن در زمان اوباما همچنان مخالفت آشتی فتح با حماس است . از منظر سیاسی این موضع قابل درک است. برداشتن تحریم های اعمال شده بر حماس می تواند موجی از اختلاف های داخلی در فلسطین را به همراه آورد . عقل سلیم حکم می کند که باراک اوباما همچنان بر طبل برقراری صلح میان اسراییل و فلسطین با رهبری محمود عباس بکوبد و حماس را در انزوا نگاه دارد . حقیقت اما این است که حماس و نه فتح آخرین انتخابات برگزار شده در فلسطین را به نام خود قرعه زدند. اگر محمود عباس انتخابات تابستان جاری را لغو نمی کرد احتمال پیروزی مجدد حماس هم وجود داشت . در این شرایط بسیار بعید به نظر می رسد که عباس بتواند آخرین تیر را در قامت قدرت برتر در فلسطین از اسلحه شلیک کند. علاوه بر این حماس هم اجازه نمی دهد که این روند صلح بدون حضور این گروه ره به جایی برد . البته حماس که تا کنون بارها موضع خود را در نپذیرفتن اسرائیل به عنوان کشوری یهودی نشین اعلام کرده اعتراف کرده است که در شرایطی که بحث تشکیل دو کشور مستقل به رفراندوم گذاشته شده و عامه فلسطینی ها به آن رای مثبت دهند، این گروه نیز آن را خواهد پذیرفت.

در افغانستان هم همین داستان تکرار شده است . نه سال می گذرد و در تمام اسن سالها جنگ افغانستان از مقبولیت بین المللی نسبتا خوبی برخوردار بوده است . تابستان گذشته و همزمان با اعلام موافقت اوباما برای آغاز استراتژی نو در افغانستان بود که جهان به این باور و قطعیت رسید که دولت حامد کرزای نمی تواند شریکی معتبر و قابل اطمینان برای واشنگتن در مواجهه با تروریست باشد . در همین حال و هوا بود که خطر پاکستان جدی تر از پیش بر همگان عیان شد . القاعده اکنون از موضع پاکستان بیش از جبهه افغانستان امنیت ایالات متحده را تهدید می کند . با این همه کاخ سفید هم بر این حقیقت اذعان دارد که خروج ناگهانی از افغانستان در دستور کار نیست.

باراک اوباما زمانی که دسامبر گذشته از تغییر استراتژی در افغانستان سخن گفت به دنبال آن تاکید کرد که نیروهای خود را تا تابستان 2011 از افغانستان می برد . عدم همدردی با اوباما آسان نیست. هم در بحث خاورمیانه و هم در مناقشه افغانستان او جنگی را به ارث برد که مملو از شکست ها و ناکامی ها بود . در نخستین روزهای حضور اوباما در قدرت بود که نتیجه نظرسنجی ها نشان داد که اوباما می تواند از عهده این مسائل برآید. اما وعده هایی که اوباما داد سطح توقع همگان را بالا برد و البته در نهایت هم این وعده و وعیدها ره به جایی نمی برد .شرایط امروز اوباما به شرایط جان اف کندی در سال 1961 شبیه است . اوباما هم مانند کندی زیرک است اما شجاع نیست.

دیلی بیست هفتم سپتامبر / ترجمه : سارا معصومی

ببین نیوز